3d-puzzelshop classificatie van puzzels

Er zijn onnoemelijk veel soorten puzzels, niet alleen verschillend in moeilijkheidsgraad, maar ook in soort. Er zijn de bekende "uitelkaarhaal" puzzels, puzzels die je juist in elkaar moet zetten, puzzels met een verborgen mechanisme etc.

Door de eeuwen heen hebben diverse knappe koppen zich gebogen over de vraag hoe deze verzameling nu in een alomvattend overzicht te krijgen. Mensen als Jerry Slocomb, James Dalgety, Hoffmann, van Delft en Botermans en vele anderen.

Onze classificatie is mede hierop gebaseerd. Weliswaar bij lange na niet zo uitgebreid, maar toch voldoende om iedereen een idee te geven wat er zoal verkrijgbaar is en wellicht te ontdekken dat je juist een bepaald soort puzzel aantrekkelijk vindt.

Het is te simpel om alle puzzels in slechts een beperkt aantal categorieën te verdelen. Een categorie zelf bestaat weer uit subgroepen puzzels die weer verschillend zijn. Sommige verzamelaars verdelen die subgroepen weer onder in nieuwe groepen, maar voor deze site gaat dat te ver. Ook de verdeling in categorieën houden wij redelijk beperkt omwille van het overzicht. Onderstaand worden de diverse categorieën nader toegelicht.

Tanglement

Dit is de Tanglement categorie, ook vaak wel Disentanglement genoemd. Het doel is meestal om twee puzzelstukjes uit elkaar te halen, soms zijn er meer puzzelstukjes. De truuk zit 'm vaak in het op een bepaalde manier draaien en of schuiven van de delen.Het is de grootste of meest uitgebreide categorie in ons assortiment. In deze categorie hebben wij vier subgroepen.

De eerste groep zijn de Modern Cast puzzels. De Hanayama Cast puzzels zijn zo bijzonder en fraai dat zij een eigen subgroep verdienen. De meeste puzzels zijn lastige Tanglement puzzels uit twee delen, gemaakt van metaal. Sommige modellen zijn wellicht beter in andere categorien onder te verdelen, maar bijna allemaal komen ze in principe op hetzelfde doel neer. Uit elkaar halen en weer in elkaar zetten, vaak met een gevoel van "dit kan nooit".

De tweede groep zijn de overbekende String puzzels, soms ook wel een beetje oneerbiedig "houtje-touwtje" puzzels genoemd. Er zijn vele fabrikanten die naam gemaakt hebben met dergelijke puzzels en vele worden ook in licentie gemaakt door anderen. Wij bieden de puzzellijn van Eureka aan. Deze puzzels hebben wij in "grote" en "mini" uitvoering. Het idee is meestal hetzelfde, een touw met een ring of balletje dat uit elkaar gehaald dient te worden.

De derde groep zijn de Wire puzzels. Ook hier geldt dat er vele varianten en fabrikanten zijn. Dergelijke puzzels zijn ook bekend als Frame of Traveler puzzels. Ook hier hebben wij de Eureka lijn en ook hier is het doel gelijk.

De vierde groep zijn de Bent Nails puzzels. Dit zijn basis tweedelige Disentanglement puzzels gevormd van spijkers, gevouwen in onmogelijke varianten.

Assembly

Dit is de Assembly ofwel put-together categorie. Puzzels in deze groep moeten samengesteld worden tot specifieke figuren. Meestal is de volgorde waarin de stukjes geplaatst worden niet belangrijk. De puzzel kan een bakje of plateau bevatten. Als de puzzelstukjes in elkaar grijpen dan horen ze tot de categorie Interlocking. In deze categorie hebben wij 3 verschillende subgroepen.

De eerste groep zijn de Packing problem ofwel inpakprobleem puzzels. Eenvoudig gezegd is het doel van deze puzzel de stukjes op te bergen in een doos of bakje. Om te voorkomen dat alle stapel puzzels in deze categorie vallen, is bewust gekozen voor het idee dat de stukjes in een doos moeten passen. Mooie voorbeelden van dit type zijn de Shippers Dilemma puzzels.

De tweede groep zijn de Polycube puzzels. Het meest bekende voorbeeld hiervan is de Soma cube, een puzzel die wij in vele uitvoeringen hebben. De puzzel bestaat uit blokjes van verschillende vormen die moeten worden gestapeld. Vaak een kubus, maar onze Rocketship puzzel is een voorbeeld van een polycube dat een toren moet worden.

De rest hebben wij niet verder onderverdeeld. Dit is de Various of Diverse groep. Hieronder komen onder andere de volgende soorten puzzels voor:

De Pyramid puzzels. Assembly puzzels zijn niet altijd blokjes die een grotere kubus moeten vormen. Bolvormige puzzelstukjes worden ook vaak gebruikt. Heel vaak worden deze puzzels op Egyptische mythen gebaseerd vanwege de piramide vorm die gemaakt moet worden.

De Disection puzzels. Deze puzzels bestaan uit stukjes die "ontleedt" zijn van het groter geheel en weer in de juiste vorm teruggebracht moeten worden. Veelal zijn dit puzzels die een letter moeten vormen, zoals onze H, T of K puzzel. Deze puzzels doen het goed bij creatieve cursussen omdat ze je op een eenvoudige wijze dwingen buiten de begane paden te denken.

De Pentominoes puzzels. Deze puzzels bestaan uit 2 dimensionale vormen die weer op hun beurt bestaan uit blokjes. Deze blokjes bestaan uit een T vorm, een L vorm , een Z vorm of andere vormen. Een voorbeeld hiervan is onze Pentochess puzzel.

Disassembly

Dit is de Disassembly, of haal-uit-elkaar categorie. Het betreft puzzels met een overduidelijk doel, maar vaak verborgen problemen. Zo moet je ze openen, ontsluiten of uit elkaar halen zonder enige uitleg hoe. Vaak kan ervaring met andere puzzels helpen. Soms zal intuïtie of gewoon de puzzel observeren je op weg helpen. Hoe dan ook, deze puzzels zijn speciaal ontworpen om hoofdbrekens te krijgen. In deze categorie hebben wij vier subgroepen.

De eerste groep zijn de Trick mechanism puzzels. De naam spreekt voor zich. Aan de buitenkant valt niet te zien hoe de puzzel uit elkaar moet. De een is nog duivelser dan de ander. De Cast NEWS is een waar satanisch voorbeeld.

De tweede groep zijn de Trick locks. Eigenlijk geldt voor deze groep hetzelfde als voor de vorige zij het dat hier de sloten open moeten. De puzzel moet open in plaats van uit elkaar. Een mooi voorbeeld is de Ring lock.

De derde groep zijn de Trick bolts. Hierbij zit niet echt een verborgen mechanisme in de puzzel, maar hoe hij dan wel uit elkaar moet is ook niet zichtbaar. Een mooi voorbeeld is de Washer.

De rest hebben wij niet verder onderverdeeld. Dit is de Various of Diverse groep. Een voorbeeld is de Haselgrove box (Puzzle boxes), een puzzel die je in alle posities moet houden om op te lossen.

Interlocking

Dit is de Interlocking categorie, oftewel de puzzels waarbij de stukjes elkaar onderling vasthouden. Vaak tot ergenis van de puzzelaar, vertwijfeld kijkend, hoe kan deze nu uit elkaar. En lukt het eenmaal dan komt nog de evenzo moeilijke opgave om de puzzel weer in elkaar te zetten. Met recht zijn dit tot wanhoop drijvende puzzels. In deze categorie hebben wij 4 verschillende subgroepen.

De eerste groep zijn de Burr puzzels. Onmiskenbaar synomiem voor deze categorie, is dit al een zeer oude puzzel. Burr puzzels kunnen op hun beurt weer onderverdeeld worden in varianten met interne inkeepingen of massieve blokjes. Er zijn stukjes die kunnen kantelen waardoor de puzzel zijn grip heeft. De basis wordt gevormd door de zogeheten 6 piece Burr of 2x2x2 Burr. Met slechts 6 puzzelstukjes, maar een variatie in inkeepingen en kantelblokjes, kunnen een schier oneindig aantal Burrs gemaakt worden. Om het nog moeilijker te maken zijn er ook varianten als 2x3x4 of 6x6x6 Burr, ook wel de non-traditional Burrs genoemd.

De tweede groep zijn de Diagonal Burrs. Deze Burr wordt gemaakt van 6 identieke blokjes, elk met twee inkeepingen. Soms hebben ze een sleutelblokje maar meestal is die niet nodig. De puzzel kan uit- en inelkaar worden gezet door alle stukjes tegelijk uit- of in elkaar te schuiven. Er zijn ook modellen waarbij de Burr uit twee halve puzzels bestaat die weer in elkaar geschoven kunnen worden.

Een veelvuldig voorkomende uitvoering is de stervorm, deze wordt ook wel als aparte groep (Diagonal Star) aangemerkt, maar wij scharen alle vormen onder de hoofdgroep. Een andere variant die wij hebben is de soccer ball. Omdat de Soccer ball afgerond is grijpen de onderlinge stukjes elkaar vaak wat minder goed als bij de Star.

De derde groep zijn de Kumiki Burrs. Deze puzzels vinden hun oorsprong in Japan en zijn veelal puzzels die iets herkenbaars weergeven zoals een dier, een huis of een boot. In deze subgroep passen eigenlijk alle puzzels met een karakteristiek sleutelstuk bestaande uit twee blokjes die tesamen een T vormen. De Kumikis zijn in vier groepen te verdelen; De Oshi, het sleutelstuk moet naar buiten gedrukt worden. De Mawashi, het sleutelstuk moet gedraaid worden. De Kendon, een stukje moet verwijderd worden door het omhoog, omlaag of naar links of rechts verplaatst te worden. De Sayubiki, gelijktijdig moeten twee stukjes verwijderd worden.

De rest hebben wij niet verder onderverdeeld. Dit is de Various of Diverse groep. Er zijn onnoemelijk veel subgroepen in deze categorie. Enkele hiervan zijn de Boxed Burrs, de Cage, de Polcubes, de Irregular Assemblies, de Pinned Assemblies en de Three Piece Burrs.

Folding

Dit is de Folding of opvouwbare categorie. Hierin hebben wij slechts een subgroep,de Snake Cubes. Er zijn wel andere opvouwbare puzzels maar die hebben wij niet in ons assortiment.

De Snake is een klassieker. De puzzel bestaat doorgaans uit 3x3x3 kubus blokjes, al hebben wij ook 4x4x4 varianten. De blojes zijn op een bepaalde manier met elkaar geschakeld zodat zij omgevouwd kunnen worden. Hiermee kan de puzzel, als het ware, uitgerold worden en is het de bedoeling deze weer op te vouwen tot een kubus.

Andere varianten hebben ook inkeepingen in de blokjes, zoals onze Shapeshifters, zodat deze in creatieve vormen gevouwen kunnen worden.

Route - Mazes

Dit is de Route finding en Maze categorie, oftewel route en doolhof. Bij dit type puzzel dien je een traject te volgen vanaf en startpunt tot een bepaald doel. In deze categorie hebben wij twee verschillende subgroepen.

De eerste groep zijn de Route finding puzzels. Eigenlijk zou dit ook een subgroep van de Sequental moves categorie kunnen zijn omdat de volgende stap dikwijls afhankelijk is van de vorige.

De tweede groep zijn de Mazes and Labyrinths puzzels. De bekende doolhof puzzels waarvan de Oskar's Cube een erg fraai exemplaar is. De Maze subgroep is wel weer onder te verdelen, maar omdat de essentie wel heel erg overeenkomt hebben wij dat niet gedaan.

Tangram

Dit is de Tangram categorie. Eigenlijk is de Tangram een speciaal type Dissection puzzel. In basis is de puzzel een vierkant verdeeld in zeven stukjes. De eerste uitdaging is om weer een vierkant te vormen. Het verschil met de Dissection puzzels is echter, dat naast deze eerste opgave nog vele andere vormen gemaakt kunnen worden. Deze worden veelal silhouet figuren genoemd.

Er zijn ook andere uitvoeringen op dit thema waarbij van meer puzzelstukjes gebruik wordt gemaakt of waarvan de basisfiguur geen vierkant maar iets anders is. Een voorbeeld hiervan is onze Broken Heart puzzel.

Sequential moves

Dit is de Sequential moves categorie, oftewel de puzzels waarvan de oplossing afhankelijk is van de volgorde van zetten. In veel beschrijvingen is deze categorie eigenlijk een hoofdgroep waaronder weer subgroepen zoals route - maze onder vallen, maar omdat bij ons diverse spellen hieronder passen hebben wij deze groep apart gelaten. In deze categorie hebben wij drie verschillende subgroepen.

De eerste groep zijn de Rule Based Moves puzzels. In deze groep zijn de stappen die je moet nemen niet zozeer bepaald door fysieke eigenschappen van de puzzel alsmeer door spelregels. Een mooi voorbeeld is de Tower of Hanoi puzzel waarbij schijven van de ene pilaar naar de andere verplaatst moeten worden.

Wellicht de meest bekende subgroep is de Rearrangement groep. Een wereldberoemd voorbeeld hiervan is de Rubiks Cube. Een variant die wij hierop hebben is de Twist&Shout puzzel. Ook hierbij dienen kleuren op volgorde gezet te worden door een bepaalde schuifvolgorde.

De derde groep zijn de Sliding Pieces puzzels. Dit zijn de schuifpuzzels waarbij een afbeelding herstelt dient te worden of spellen waarbij een puzzelstukje naar een bepaalde positie verschoven dient te worden.

Dexterity

Dit is de Dexterity ofwel handigheid categorie. Puzzels in deze categorie plaatsen de puzzelaar eigenlijk voor een heel ander soort probleem. Het zit 'm niet in wat de oplossing is, maar hoe. In deze categorie hebben wij 3 verschillende subgroepen.

De eerste groep zijn de Bottle & Glass puzzels. Soms is het gewoon een handigheidje om, bijvoorbeeld, een balletje uit een fles te krijgen. Soms is het echter "verdraaid" lastig om de puzzel op te lossen, zoals Bottle 3.

De tweede groep zijn de Snowglobes. Eigenlijk zijn dit geen puzzels, omdat de oplossing zich niet moeilijk laat raden, maar zijn het meer handigheidjes (maar dan letterlijk).

De derde groep zijn de Balancing puzzels. Ook wel een vorm van handigheid maar toch kan je vaak uren op zoek zijn naar de juiste manier hoe de puzzelstukjes te plaatsen zodat de balans gevonden wordt. Een voorbeeld hiervan is onze Nails balancing act puzzel.

Jigsaw

Dit is de Jigsaw categorie. Hierin hebben wij slechts een subgroep, de Jigsaws. De jigsaw puzzles zijn wellicht de meest bekende puzzels. Elk puzzelstukje past normaal gesproken maar aan slechts een ander puzzelstukje, al dan niet vanwege de bedrukte afbeelding of vanwege de vorm. Er zijn echter ontwerpers die deze regel overtreden door meerdere identieke puzzelstukjes te maken om zo te spelen met de moeilijkheidsgraad.

De meer traditionele vorm van jigsaw puzzles voeren wij niet. Wel hebben wij meer andere vormen elk met hun eigen specifieke charme. Zo zijn er 3D puzzels zoals de Cube of Globe. Maar ook meer traditioneel lijkende puzzels als de Zoo.